Brak spłaty kredytu – jakie są konsekwencje i jak odzyskać płynność finansową?

Przejściowe kłopoty z budżetem zdarzają się nawet przy rozsądnym planowaniu finansów. Może na nie wpływać na przykład spadek dochodów lub wzrost wydatków, a to z kolei wpływa na bieżące zobowiązania. Brak spłaty kredytu uruchamia jednak ciąg zdarzeń, który zależy od zapisów w umowie i czasu trwania zadłużenia. W takiej sytuacji liczy się szybka reakcja i kontakt z bankiem gdyż wcześnie podjęte kroki zwykle ograniczają koszty zaległości.

Co oznacza brak spłaty kredytu w terminie?

O braku spłaty kredytu w terminie mówi się wtedy, gdy rata nie wpłynie na rachunek banku do dnia wskazanego w harmonogramie spłaty. To właśnie harmonogram określa terminy kolejnych płatności. Zaległość powstaje więc już następnego dnia po terminie, nawet jeśli brakuje niewielkiej kwoty.

Warto zaznaczyć, że pojedyncze kilkudniowe opóźnienie w spłacie różni się od problemu, który utrzymuje się przez kolejne miesiące. W pierwszym przypadku zwykle wystarczy szybka wpłata, a w drugim zaległości się kumulują. Skutki jednego i drugiego zależą od zapisów w umowie kredytowej, dlatego warto je sprawdzić. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Jak terminowe spłaty kredytu budują Twoją reputację finansową?

Jakie mogą być konsekwencje niespłacenia raty kredytu?

Opóźnienie trwające kilka dni, po którym następuje wpłata, ma inne następstwa niż kilkumiesięczna zaległość bez kontaktu z bankiem. Nie istnieje zatem jeden, automatyczny scenariusz, który spotyka każdego kredytobiorcę mającego problemy ze spłatą zobowiązania w terminie.

Od zaległej kwoty mogą być naliczane odsetki za opóźnienie, które rosną wraz z liczbą dni opóźnienia. Podlegają one ustawowym ograniczeniom, a sposób ich naliczania opisuje umowa kredytowa. Poza odsetkami za opóźnienie, umowa kredytowa lub tabela opłat może przewidywać należności za czynności związane z odzyskaniem zaległości, na przykład za wysłanie upomnienia.

Obok kosztów pojawia się zwykle korespondencja z banku:

• na początku jest to przypomnienie wysłane SMS-em lub e-mailem albo telefon;
• gdy zaległość nie zostaje uregulowana, bank przesyła pisemny monit lub formalne wezwanie do zapłaty.

Takie wiadomości są kolejnymi etapami procedury, której celem jest umożliwienie spłaty rat. Według Prawa bankowego wezwanie do zapłaty wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni roboczych na rozwiązanie problemu ze spłatą kredytu lub pożyczki. W tym czasie nadal można wpłacić zaległość albo uzgodnić z bankiem inne rozwiązanie. Dlatego nie należy pomijać żadnych pism: zawierają wymaganą kwotę, termin spłaty i skutki jego niedotrzymania.

Informacje o terminowości spłat trafiają do Biura Informacji Kredytowej, a z tych danych korzystają później instytucje finansowe, które oceniają wiarygodność wnioskodawców. Opóźnienie może więc wpłynąć negatywnie na historię kredytową. Informacje o zaległości powyżej 60 dni mogą być przetwarzane również bez zgody klienta, jeśli upłynęło 30 dni od momentu poinformowania go o takim zamiarze.

Warto odnotować, że po zamknięciu zobowiązania informacje o opóźnieniach mogą być przechowywane w BIK jeszcze przez 5 lat. Krótkie opóźnienie, szybko zapłacone, zazwyczaj waży mniej niż zaległość trwająca wiele miesięcy.

Jeśli wezwanie do zapłaty nie przynosi efektu, bank może wypowiedzieć umowę kredytu. Termin wypowiedzenia wynosi zwykle 30 dni, a gdy kredytobiorcy grozi niewypłacalność, może to być nawet 7 dni.

Po wypowiedzeniu umowy cała należność, czyli kapitał, odsetki i koszty, staje się wymagalna w jednej kwocie. Dalej możliwa jest windykacja, a w ostateczności postępowanie sądowe i egzekucja komornicza. Aby skierować sprawę do komornika, bank musi uzyskać tytuł wykonawczy. Zazwyczaj jest to sądowy nakaz zapłaty lub wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Nie oznacza to, że historia każdej zaległości w spłacaniu kredytu kończy się w ten sposób, ponieważ wiele spraw udaje się rozwiązać wcześniej, po porozumieniu z bankiem.

Co zrobić, gdy nie możesz spłacić raty kredytu?

Gdy wiadomo już, że możesz napotkać trudności w spłacie kredytu, poinformuj o tym bank.
Najważniejsza jest szybka reakcja, a unikanie problemu nie powoduje, że zniknie. Z upływem czasu maleje liczba dostępnych rozwiązań, które mogą Ci pomóc w spłacie opóźnienia.

Punktem wyjścia jest ustalenie bieżących dochodów oraz koniecznych wydatków, takich jak czynsz, żywność, leki, opłaty i raty. Różnica między nimi pokazuje, ile brakuje do terminowej spłaty. Pomaga też spisanie najbliższych terminów płatności, bo wskazuje, które ze zobowiązań są najpilniejsze.

Następnie trzeba ocenić, czy kłopot ma charakter jednorazowy, na przykład po nieplanowanym wydatku, czy kredytobiorca znalazł się w naprawdę trudnej sytuacji, na przykład po utracie pracy. Od tej oceny zależy przebieg rozmowy z bankiem. Przy czym zaciągnięcie kolejnego zobowiązania nie jest idealnym sposobem na rozwiązanie problemu ze spłatą, ponieważ zwiększa przyszłe obciążenia.

Po ocenie budżetu można przeprowadzić rozmowę z bankiem. Wczesny kontakt, najlepiej jeszcze przed terminem spłaty raty, pokazuje wolę uregulowania zobowiązania. Konsultantowi łatwiej ocenić dostępne opcje, gdy zna przyczynę kłopotów, ich przewidywany czas trwania i obecne dochody.

Pomocne bywają dokumenty potwierdzające zmianę sytuacji życiowej, na przykład wypowiedzenie umowy o pracę lub zwolnienie lekarskie. Bank nie jest jednak zobowiązany do zaproponowania konkretnego rozwiązania. Możliwości zależą od indywidualnej sytuacji, umowy i oferty banku, więc rozmowa służy przede wszystkim ich poznaniu.

Jak odzyskać płynność finansową po problemach ze spłatą?

Opisane wyżej kroki pozwalają opanować bieżącą sytuację, ale odzyskanie płynności finansowej trwa dłużej. Jest to bowiem proces, a nie jednorazowe działanie. Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdego gospodarstwa domowego, ponieważ dochody, koszty życia i zobowiązania są w każdym z nich inne.

Podstawą jest zestawienie wpływów i wydatków z kilku ostatnich miesięcy. Dzięki niemu widać, które koszty są stałe, a które zmieniają się w czasie. Do zestawienia należy dołączyć raty kredytów, pożyczek i inne zobowiązania. Zebranie tych informacji w jednej tabeli z kwotami i datami spłaty ułatwia podejmowanie świadomych decyzji.

Przy braku środków kuszące bywa zaciągnięcie nowego kredytu gotówkowego lub pożyczki na pokrycie bieżącej raty. Taki krok powiększa jednak łączne obciążenia i koszty odsetek, a zobowiązanie jedynie zmienia formę. Nowa rata dodatkowo obciąża budżet, więc kolejny kredyt nie jest sposobem na poprawę sytuacji finansowej. Rosnąca liczba zobowiązań obniża ponadto zdolność kredytową i może utrudniać późniejsze rozmowy z instytucjami finansowymi. Bezpieczniej jest zatem zapytać bank o możliwe rozwiązania spłaty dotyczące obecnej umowy.

Czy bank może zmienić warunki spłaty kredytu?

Przy trudnościach ze spłatą warto skontaktować się z bankiem i sprawdzić rozwiązania dostępne dla konkretnej umowy w ramach restrukturyzacji kredytu. W zależności od oferty mogą to być na przykład wydłużenie okresu kredytowania, czasowe zawieszenie spłaty rat lub inne dostosowanie harmonogramu. Dłuższy okres spłaty zwykle obniża miesięczną ratę, ale zwiększa łączny koszt odsetek. Przed decyzją warto więc sprawdzić, ile kredyt będzie kosztował w nowym układzie.

Jedną z możliwych form pomocy jest zawieszenie płatności rat. To uzgodniony z bankiem okres, w którym kredytobiorca spłaca tylko część raty, na przykład same odsetki, albo nie płaci jej wcale. Nie jest to rozwiązanie przysługujące automatycznie każdemu, a jego dostępność zależy od umowy i polityki banku.

Czego nie robić, gdy pojawiają się problemy ze spłatą kredytu?

W praktyce najczęściej powtarza się kilka błędów:

• nie ignorować problemu ani korespondencji dotyczącej spłaty,
• nie odkładać sprawdzenia stanu zobowiązania,
• nie zakładać, że kolejne zobowiązanie automatycznie rozwiąże kłopot,
• sprawdzić warunki umowy i skontaktować się z bankiem w sprawie dostępnych możliwości.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Tak, ponieważ banki oceniają wiarygodność także na podstawie terminowości spłat zobowiązania.

Tak, ale to ostateczność, uregulowana w ustawie Prawo upadłościowe. O ogłoszeniu decyduje sąd, a postępowanie ma poważne skutki dla majątku kredytobiorcy.

Wypowiedzenie umowy wymaga wcześniejszego, bezskutecznego wezwania do zapłaty. Szczegółowe przesłanki określają przepisy oraz umowa kredytowa.

Nie. Przy egzekucji z wynagrodzenia obowiązują kwoty wolne od zajęcia i limity potrąceń, określone w przepisach.

Źródła:

• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-bankowe-16799069/art-75
• https://www.bik.pl/dane
• https://www.bik.pl/poradnik-bik/co-robic-gdy-masz-problem-ze-splata-kredytu
• https://businessinsider.com.pl/poradnik-finansowy/kredyty/co-grozi-za-niesplacenie-kredytu-oto-konsekwencje-dla-kredytobiorcy/f08z5jz