Co zrobić, gdy zgubisz dowód osobisty?

Ponad 15 tysięcy prób wyłudzeń kredytów na cudze dane w ciągu zaledwie 12 miesięcy, z czego niemal 5 tysięcy w ostatnim kwartale – tak wynika z najnowszej, 64. edycji raportu infoDOK, przygotowanego przez Związek Banków Polskich. Ich łączna kwota przekroczyła 359 mln zł!

Choć liczba zastrzeganych dokumentów spadła rok do roku o 28 proc., zagrożenie wciąż jest realne. W samym 2025 r. do Systemu Dokumenty Zastrzeżone trafiło 117,8 tys. zgubionych dokumentów tożsamości. Od początku działania systemu, czyli od 2008 roku, banki udaremniły już próby wyłudzeń na łączną kwotę blisko 6,5 mld zł.

Te liczby pokazują jedno: utrata dokumentu to nie tylko stres i formalności w urzędzie. To realne ryzyko wykorzystania danych do przestępstwa finansowego.

Dlaczego szybka reakcja ma tak duże znaczenie?

Przestępcy działają szybko. Wystarczy dowód osobisty lub paszport, aby spróbować wziąć kredyt, pożyczkę czy podpisać umowę na raty. Każda godzina zwłoki zwiększa ryzyko. System Dokumenty Zastrzeżone działa w czasie rzeczywistym – informacje o utraconych dokumentach trafiają do banków i wielu instytucji finansowych. Dzięki temu możliwe jest natychmiastowe zablokowanie próby wyłudzenia. Warunek jest jeden: dokument musi zostać zastrzeżony jak najszybciej.

Co zrobić po utracie dokumentu? Instrukcja krok po kroku

1. Zastrzeż dokument tożsamości
To najważniejszy krok. Możesz zrobić to na kilka sposobów:
● w swoim banku (osobiście lub przez infolinię),
● pod numerem telefonu 828 828 828 (system międzybankowy),
● poprzez wybrane serwisy, np. BIK,
● bezpośrednio w aplikacji mObywatel (jeśli masz aktywny dokument).
Zastrzeżenie powoduje wpisanie dokumentu do ogólnopolskiej bazy, z której korzystają banki i instytucje finansowe.
2. Zgłoś kradzież na Policji (jeśli doszło do przestępstwa)
Jeśli dokument został skradziony, warto zgłosić sprawę na Policji. Potwierdzenie zgłoszenia może być przydatne w przypadku ewentualnych sporów lub prób wyłudzeń.
3. Złóż wniosek o nowy dokument
Utratę dowodu osobistego należy zgłosić w urzędzie gminy, a paszportu – w odpowiednim punkcie paszportowym lub konsulacie (jeśli przebywasz za granicą). To formalny etap, który pozwoli Ci otrzymać nowy dokument.
4. Zastrzeż karty płatnicze

Jeśli dokument zginął razem z portfelem, nie zapomnij o natychmiastowym zastrzeżeniu kart płatniczych. Możesz to zrobić osobiście w banku lub przez dedykowaną infolinię.

Nowość: zastrzeż dokument w aplikacji mObywatel

Od 2026 roku użytkownicy aplikacji mObywatel mogą zastrzec dowód osobisty lub paszport bezpośrednio w telefonie. To rozwiązanie znacząco skraca czas reakcji – szczególnie wtedy, gdy nie masz dostępu do oddziału banku.

Aby skorzystać z tej opcji:
1. Zaloguj się do aplikacji mObywatel.
2. Wejdź w sekcję Usługi → Ochrona danych → Zastrzeż dokument.
3. Wybierz dokument i zatwierdź operację.

Co ważne, zastrzeżenie można również cofnąć – na przykład wtedy, gdy dokument się odnajdzie. Funkcja jest dostępna dla osób pełnoletnich posiadających aktywny dokument w aplikacji.

Skala problemu nie maleje

Od 2008 roku w systemie zastrzeżono już prawie 3 miliony dokumentów. W samym IV kwartale 2025 r. udaremniono 3 971 prób wyłudzeń na łączną kwotę 90,8 mln zł. Rekordowa w tym czasie pojedyncza próba opiewała na 2 mln zł.
Choć liczba zastrzeżeń spada, eksperci podkreślają, że nie oznacza to mniejszej aktywności przestępców. Zmieniają się metody działania, rośnie znaczenie cyberprzestępczości i wyłudzeń online. Tym bardziej kluczowa jest szybka i świadoma reakcja.

Najważniejsze: nie zwlekaj

Utrata dokumentu może zdarzyć się każdemu – w podróży, w sklepie, w komunikacji miejskiej. Kluczowe jest to, co zrobisz w pierwszych minutach po zauważeniu braku.

Zastrzeż dokument natychmiast. Skorzystaj z banku, infolinii lub aplikacji mObywatel. Zgłoś sprawę w urzędzie.
Im szybciej zareagujesz, tym mniejsze ryzyko, że Twoje dane zostaną wykorzystane przeciwko Tobie.

Sprawdź pełny raport infoDOK: dokumentyzastrzezone.pl/raport