Oprocentowanie lokat w skali roku – co to znaczy?

Co to jest lokata bankowa? Definicja mówi, że to prosty produkt oszczędnościowy, w którym powierzając środki bankowi na określony czas, otrzymujesz gwarantowany zysk. Jest to jednocześnie depozyt terminowy – pieniądze trafiają na rachunek lokacyjny o ustalonym okresie działania i określonym oprocentowaniu. Poznaj szczegóły dotyczące obliczania oprocentowania w skali roku.

Czym jest lokata bankowa?

Lokata bankowa jest rodzajem umowy pomiędzy klientem banku (deponentem) a bankiem. Zgodnie z jej zapisami deponent powierza instytucji finansowej określoną kwotę pieniędzy na określony okres (może on wynosić od jednego dnia do kilku lat). Po jego upływie bank zwraca wpłacony na lokatę kapitał wraz z odsetkami, które stanowią zysk deponenta. To, ile wyniesie jego kwota, zależy przede wszystkim od długości trwania lokaty oraz wartości oprocentowania.

Wszystkie zgromadzone na lokatach środki do równowartości 100 000 euro są chronione przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Co to oznacza w praktyce? W przypadku niewypłacalności lub bankructwa instytucji finansowej otrzymasz umieszczony na lokacie kapitał, do określonego limitu.

Czynniki wpływające na oprocentowanie lokat

Oprocentowanie lokat zależy przede wszystkim od decyzji RPP (Rady Polityki Pieniężnej) oraz wysokości stóp procentowych NBP (Narodowego Banku Polskiego). Obecnie stopa referencyjna wynosi 4,25%, lombardowa 4,75%, a stopa depozytowa 3,75%, co wyznacza ogólny poziom, na którym banki ustalają swoje stawki depozytowe (na dzień 26.11.2025 r.).

Po decyzji RPP z 5 listopada 2025 r. o obniżce stopy referencyjnej o 25 pb banki zaczęły stopniowo zmniejszać oprocentowanie lokat, choć reakcje te nie następują od razu – instytucje finansowe często działają z opóźnieniem, dopasowując ofertę do własnych potrzeb kapitałowych. Ważną rolę odgrywa też inflacja, która obecnie (na dzień 26.11.2025 r.) wynosi 2,8% i wpływa na faktyczną wartość zysku z lokaty. Istotna jest także marża depozytowa, czyli różnica między kosztami pozyskania depozytów a zyskami z udzielanych kredytów. Gdy banki mają nadpłynność, marża depozytowa rośnie, a to zwykle obniża oprocentowanie lokat. Kiedy z kolei potrzebują dodatkowych środków, oferują bardziej konkurencyjne stawki, aby zachęcić klientów do lokowania u siebie kapitału.

Co oznacza oprocentowanie lokat w skali roku?

Oprocentowanie lokaty podawane w skali roku (p.a. – per annum) pokazuje, ile zarobiłby kapitał w ciągu 12 miesięcy i jest to właśnie oprocentowanie nominalne. Definicja wskazuje, że jest to podstawowa stopa procentowa przypisana do depozytu. Trzeba pamiętać, że przy krótszych lokatach faktyczny zysk jest proporcjonalnie niższy, dlatego należy przeliczyć go na okres trwania depozytu.

Oprocentowanie nominalne nie obejmuje kapitalizacji, dlatego różni się od oprocentowania efektywnego, które uwzględnia częstotliwość dopisywania odsetek do kapitału.

Inflacja a realne oprocentowanie: o czym musisz pamiętać?

Oprocentowanie lokaty, które jest podawane w skali roku, pokazuje zysk nominalny, ale nie uwzględnia spadku siły nabywczej pieniądza. Co to oznacza w praktyce? Przy wysokiej inflacji Twój zysk może być znacznie niższy, niż sugeruje oprocentowanie p.a. Jeśli inflacja zbliża się do poziomu oprocentowania lokaty lub je przewyższa, faktyczna wartość Twoich oszczędności rośnie wolno albo nawet wcale. Właśnie dlatego przy ocenie opłacalności depozytu zawsze warto zestawić ofertę banku z aktualnym wskaźnikiem inflacji. 

Pamiętaj jednak, że lokata nie zawsze musi generować wysoki zysk, by warto było na niej deponować swoje oszczędności. Często jej główną funkcją jest ochrona kapitału przed drastyczną utratą wartości. W porównaniu do trzymania pieniędzy  np. na nieoprocentowanym koncie osobistym, jest ona korzystnym rozwiązaniem, ponieważ pozwala choćby na częściową ochronę kapitału. 

Podatek Belki, czyli zysk pomniejszony o 19%

Obliczając swój zysk z depozytu, bierz pod uwagę nie tylko inflację. Ważny jest też podatek Belki, który wynosi 19% od wypracowanych odsetek. Jest on naliczany automatycznie przez bank, dlatego otrzymujesz już kwotę netto, bez konieczności samodzielnego rozliczania się z fiskusem urzędem skarbowym.

Pamiętaj! Oprocentowanie podawane w ofercie zawsze dotyczy zysku brutto. Faktyczny ”zysk” z lokaty będzie więc niższy..

Rodzaje oprocentowania lokat – stałe, zmienne, promocyjne i progresywne

Oprocentowanie lokat może mieć różne formy.

• Klasyczne oprocentowania stałe nie zmienia się przez cały okres umowy.
• Oprocentowanie zmienne reaguje na sytuację rynkową – może wzrastać lub spadać, ale także utrzymywać się na stałym poziomie.
• Oprocentowanie promocyjne najczęściej dotyczy krótkiego okresu – zwykle pierwszego miesiąca lub wyłącznie klientów z określonej grupy, np. nowi klienci. W ten sposób bank zachęca do przeniesienia środków.
• Lokata progresywna to rozwiązanie, w którym oprocentowanie wzrasta z każdym miesiącem trwania umowy, co może być korzystne przy dłuższych okresach oszczędzania.
• W przypadku lokat strukturyzowanych oprocentowanie zależy od wyników rynkowych, np. notowań indeksów. Mogą one zapewnić większy potencjał zysku, ale też podwyższone ryzyko.

Dzięki temu zróżnicowaniu klienci mogą łatwo dopasować rodzaj oprocentowania do swoich celów finansowych i preferencji w zakresie ryzyka.Lokata to popularny produkt bankowy, który znajdziesz w ofercie większości podmiotów działających na rynku. Dzięki niej możesz bezpiecznie przechowywać swoje pieniądze, bez ryzyka utraty kapitału i z gwarancją zysku, często określonego z góry. Jeśli zależy Ci na tych kwestiach, nie zwlekaj i już dzisiaj mądrze ulokuj swój kapitał z pełną świadomością tego, jak obliczyć swój faktyczny zysk.

Oznacza to, że oprocentowanie jest wyrażone jako stopa roczna – p.a. (per annum), czyli „w skali roku”.

Najpierw obliczasz odsetki brutto, następnie odejmujesz podatek Belki 19%. Potem porównujesz wynik do poziomu inflacji. To pozwala Ci oszacować potencjalny zysk i opłacalność depozytu.

Oprocentowanie nominalne to podstawowa roczna stopa procentowa, natomiast efektywne (APY) uwzględnia częstotliwość kapitalizacji, czyli efekt procentu składanego. Przy kapitalizacji miesięcznej