42 proc. Polaków nie widzi zmiany swojej sytuacji finansowej względem ubiegłego roku

Gotowość do regularnego monitorowania wydatków oraz wiedza o możliwościach odkładania pieniędzy to fundamenty stabilnego budżetu domowego. Mamy jednak różne przyzwyczajenia – jedni sprawdzają stan konta codziennie, inni całkowicie tego unikają.

W naszym raporcie „Polaków portfel własny: Smart Skarbonka” sprawdziliśmy, jak ankietowani oceniają swoją sytuację finansową w porównaniu do ubiegłego roku. Zapytaliśmy, czy mają świadomość tego, ile są w stanie oszczędzić w typowym miesiącu, a także jak często kontrolują swój budżet.

Stabilizacja finansów z nutą pesymizmu

Największa grupa ankietowanych (42 proc.) nie zauważa zmian w swojej sytuacji finansowej w porównaniu do poprzedniego roku. Jej poprawę deklaruje niemal co czwarty badany (24 proc.). Na pogorszenie natomiast wskazuje 31 proc. respondentów, przy czym o spadku nieco częściej mówią kobiety niż mężczyźni. Największym optymizmem wyróżniają się najmłodsi dorośli, ponieważ w grupie 18-29 lat swój budżet lepiej ocenia 38 proc., a wśród trzydziestolatków – 36 proc. Wraz z wiekiem ten odsetek wyraźnie spada i osiąga 29 proc. u czterdziestolatków oraz zaledwie 13-14 proc. w najstarszych rocznikach. Równocześnie przybywa ocen negatywnych, które sięgają niemal 40 proc. u osób po pięćdziesiątce oraz wśród seniorów. Warto jednak zauważyć, że najczęstszą odpowiedzią we wszystkich grupach pozostaje brak zmian, co widać szczególnie u osób po czterdziestym roku życia.

Finanse pod stałą kontrolą

Prawie połowa badanych regularnie śledzi stan swoich środków, z czego 18 proc. robi to codziennie, a 25 proc. zagląda na rachunek kilka razy w tygodniu. Pod tym względem przodują osoby przed trzydziestką, z których niemal jedna trzecia weryfikuje konto każdego dnia. Częściej swój budżet sprawdzają także badani w związkach. Może to wynikać z konieczności nadzorowania wspólnych opłat, wydatków domowych czy na potrzeby dzieci.

Dla znacznej części społeczeństwa wystarczający rytm stanowi rzadsza weryfikacja. Co piąty ankietowany analizuje stan konta raz w tygodniu, 19 proc. ogranicza się do kilku logowań w miesiącu, a 12 proc. robi to sporadycznie. Zaledwie 4 proc. respondentów całkowicie rezygnuje z nadzoru, choć u seniorów ten odsetek rośnie do 7 proc.

Unikaniu faktów zdecydowanie sprzyja trudniejsze położenie materialne. Aż 13 proc. osób, które oceniają swoją sytuację finansową jako złą, w ogóle nie kontroluje dostępnych środków. Stanowi to przykład tak zwanego efektu strusia, który polega na celowym ignorowaniu lub odrzucaniu negatywnych informacji. Z drugiej strony, w tej samej grupie co piąty badany sprawdza konto codziennie. Gorsza kondycja budżetu wywołuje więc dwie skrajne postawy: nerwowe monitorowanie salda albo całkowite odsuwanie problemu.

Doświadczenie buduje dyscyplinę

Większość Polaków trafnie ocenia swój potencjał oszczędnościowy. Niemal trzy czwarte badanych dokładnie wie, jaką kwotę jest w stanie odłożyć w typowym miesiącu bez nieprzewidzianych wydatków. W najmłodszej grupie (18-29 lat) pełną świadomość kwot („zdecydowanie się zgadzam”) deklaruje 20 proc. badanych, podczas gdy 18 proc. w ogóle nie ma pewności co do swoich nadwyżek. Świadomość ta rośnie wraz z wiekiem, a wyraźny przełom następuje po pięćdziesiątym roku życia, gdy odsetek zdecydowanych odpowiedzi znacząco wzrasta. Może się to wiązać ze stabilizacją zawodową, wypracowaną rutyną, a z czasem również ze stałymi wpływami z emerytury.

Jednym ze sposobów budowania długoterminowej stabilności finansowej jest regularna kontrola budżetu, która pozwala precyzyjnie oszacować kwotę możliwą do odłożenia na niespodziewane sytuacje czy większe cele. W wypracowaniu systematyczności pomagają dziś nowoczesne rozwiązania. W aplikacji czy lokatę można założyć za pomocą zaledwie kilku kliknięć. To pomaga budować proste nawyki oszczędnościowe, np. oszczędzanie małych kwot. Wystarczy już 1000 zł, żeby założyć lokatę i sprawdzić wszystkie nasze możliwości.

Badanie zostało zrealizowane na zlecenie Santander Consumer Banku metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI), przeprowadzonych przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych (IBRiS) w dniach 23.07-3.08.2026 r. W badaniu wzięła udział reprezentatywna grupa dorosłych Polaków. Próba n = 1000.