Stopa referencyjna NBP – czym jest i jak wpływa na raty kredytu?

To, ile wynosi rata kredytu ze zmiennym oprocentowaniem, zależy w dużej mierze od comiesięcznych decyzji Rady Polityki Pieniężnej (RPP). Kiedy rośnie główna stopa referencyjna NBP, banki podnoszą oprocentowanie kredytów – wtedy rata jest wyższa. Gdy stopa ta spada, rata staje się niższa. Ten ważny wskaźnik gospodarczy ma bezpośrednie przełożenie na koszty obsługi każdego takiego kredytu.

Czym jest stopa referencyjna NBP i kto ustala jej wysokość?

Stopa referencyjna NBP to wskaźnik określający minimalną rentowność 7-dniowych bonów pieniężnych emitowanych przez NBP w ramach operacji otwartego rynku. Chodzi o operacje otwartego rynku, czyli ich zakup i sprzedaż. Bank centralny prowadzi na rynku międzybankowym działania, które regulują ilość pieniądza w gospodarce. W ten sposób stopa referencyjna wpływa na koszt pieniądza w całym systemie finansowym. Z kolei cenę, po jakiej NBP bezpośrednio pożycza pieniądze bankom komercyjnym, wyznacza stopa lombardowa.

Zobacz również: Stopy procentowe – wszystko, co musisz wiedzieć: jak działają, kto o nich decyduje i co oznaczają dla Twoich rat?

Organem decyzyjnym Narodowego Banku Polskiego, który ustala wysokość stopy referencyjnej, jest Rada Polityki Pieniężnej (RPP), analizując wskaźniki ekonomiczne, takie jak:

• poziom inflacji;
• wzrost gospodarczy;
• stopa bezrobocia.

RPP została wprowadzona Ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim, która weszła w życie 1 stycznia 1998 roku. Od tego czasu powołania członków RPP to ona decyduje o poziomie podstawowych stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego.

Jaka jest wysokość stopy referencyjnej NBP w 2026 roku?

Obecnie (wrzesień 2026 r.) wysokość stopy referencyjnej NBP wynosi 3,75%. Rada Polityki Pieniężnej obniżyła ją w marcu 2026 r. z poziomu 4% i od tamtej pory utrzymuje bez zmian. Pozostałe wskaźniki to: stopa lombardowa 4,25%, depozytowa 3,25%, redyskontowa weksli 3,80%. Taki poziom stóp odzwierciedla obecną sytuację gospodarczą kraju i poziom inflacji.

Jak stopa referencyjna NBP wpływa na wysokość rat kredytów?

Zmiana stopy referencyjnej bezpośrednio wpływa na wskaźnik WIBOR, który decyduje o kosztach większości spłacanych dziś kredytów. W dotychczasowych umowach najczęściej spotyka się stawki WIBOR 3M lub WIBOR 6M. Oprocentowanie kredytów ze zmiennym oprocentowaniem składa się ze stałej marży banku powiększonej o wskaźnik WIBOR. Warto jednak pamiętać, że obecnie zdecydowana większość kredytów gotówkowych udzielana jest ze stałym oprocentowaniem, co oznacza, że ich raty nie ulegają zmianie.

Kiedy wskaźnik WIBOR spada – tak jak we wrześniu 2026 r., gdy WIBOR 3M wynosi ok. 3,82%, a 6M ok. 3,86% (np. w styczniu br. WIBOR 3M wynosił 3,97%) – raty zauważalnie maleją. Właśnie z tego powodu kredyty ze zmiennym oprocentowaniem tak płynnie reagują na każdą decyzję RPP. Czy zatem oprocentowanie zmienne będzie korzystniejsze niż kredyt z oprocentowaniem stałym?

• Kredyt ze zmiennym oprocentowaniem reaguje na każdą zmianę stopy referencyjnej. Rata może spaść, gdy RPP obniża stopy, ale też wzrosnąć przy podwyżce.
• Stałe oprocentowanie oznacza, że przez okres ustalony w umowie kredytowej jej wysokość nie wzrośnie, niezależnie od decyzji Rady Polityki Pieniężnej.

Jak stopa referencyjna wpływa na lokaty, rachunki i konta oszczędnościowe?

Na domowe finanse wpływa nie tylko koszt kredytów, ale liczą się też oszczędności, które konsumenci często lokują na lokatach i rachunkach. Dlatego warto wiedzieć, że zmiany stóp procentowych NBP działają w dwie strony. Wyższa stopa referencyjna oznacza droższe kredyty, ale też wyższe oprocentowanie lokat, rachunków i kont oszczędnościowych. Obniżenie stopy referencyjnej działa odwrotnie – oprocentowanie lokat spada, a kredyty tanieją.

FAQ – najczęściej zadawane pytanie

Stopa referencyjna to główne narzędzie walki z inflacją. W sytuacji, gdy ceny rosną, RPP podnosi stopy. Droższe kredyty naturalnie studzą popyt, co pomaga wyhamować inflację. We wrześniu 2026 r. wynosi ona ok. 3,4%.

RPP decyduje o stopach co miesiąc, ale zmiany nie następują za każdym razem. Czasem stopy utrzymywane są na tym samym poziomie wiele miesięcy. Decyzja zależy od bieżących danych o inflacji, kursie złotego i sytuacji na rynku pracy, które Rada analizuje przed każdym posiedzeniem.

Dane publikuje Narodowy Bank Polski na swojej stronie po każdym posiedzeniu Rady Polityki Pieniężnej. Informacje te podają też serwisy finansowe oraz banki w komunikatach dla klientów kredytowych.

Rata zmienia się dopiero po aktualizacji WIBOR-u w harmonogramie kredytu, zwykle co 3 lub 6 miesięcy, w zależności od umowy. Do tego czasu kredytobiorca spłaca ratę wyliczoną na podstawie wcześniejszej wartości wskaźnika.

Wysokość stopy referencyjnej w całym kraju jest taka sama. Różnice w oprocentowaniu kredytów wynikają z marży ustalanej indywidualnie przez każdy bank. Zależy ona między innymi od zdolności kredytowej klienta, wkładu własnego i dodatkowych produktów w ofercie danego banku.

Źródła:

• https://nbp.pl/polityka-pieniezna/decyzje-rpp/podstawowe-stopy-procentowe-nbp/
• https://nbp.pl/o-nbp/akty-prawne-i-dokumenty/ustawa-o-nbp/
• https://nbp.pl/statystyka-i-sprawozdawczosc/inflacja-bazowa/
• https://businessinsider.com.pl/poradnik-finansowy/kredyty/stopa-referencyjna-co-to-i-jak-wplywa-na-oprocentowanie-kredytow/8sb1jt3
• https://direct.money.pl/wskazniki/wibor
• https://bankiwpolsce.pl/stopy-procentowe-a-wibor-jak-sa-ze-soba-powiazane