PIT od zysków kapitałowych. Praktyczny przewodnik

Inwestowanie na giełdzie wiąże się nie tylko z potencjalnym zyskiem, ale również z obowiązkami wobec fiskusa. Każdy, kto osiąga dochody z kapitałów pieniężnych, musi pamiętać o ich właściwym rozliczeniu. Zanim zaczniesz, sprawdź, czym jest PIT od zysków kapitałowych i jak go prawidłowo zadeklarować.

Podstawowe zasady opodatkowania zysków kapitałowych

Podatek od zysków kapitałowych, potocznie określany jako podatek Belki, to forma opodatkowania dochodów generowanych przez różnego rodzaju inwestycje. Stawka tego podatku wynosi 19% i jest naliczana od osiągniętego zysku, czyli dochodu. Stanowi on różnicę między przychodem ze sprzedaży aktywów a kosztami jego uzyskania. Regulacje dotyczące tego zobowiązania zawarte są w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Opodatkowaniu podlegają różnorodne źródła przychodów kapitałowych:

• do najpopularniejszych należą zyski z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, takich jak akcje, a także tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych;
• podatek od dochodów kapitałowych obejmuje również dywidendy oraz odsetki od depozytów bankowych i lokat.

Warto jednak pamiętać, że sposób rozliczenia różni się w zależności od rodzaju dochodu. W przypadku lokat czy kont oszczędnościowych podatek jest pobierany automatycznie przez instytucję finansową jako zryczałtowany podatek dochodowy. Natomiast dochody z inwestycji giełdowych podatnik musi rozliczyć samodzielnie, składając zeznanie PIT-38.

Czym jest PIT-38 i kto musi go złożyć?

Formularzem dedykowanym do rozliczenia dochodów z kapitałów pieniężnych jest PIT-38. Podatnik jest zobowiązany złożyć tę deklarację, jeśli w danym roku podatkowym uzyskał przychody między innymi ze sprzedaży akcji, pochodnych instrumentów finansowych czy udziałów w spółkach. Podstawą do wypełnienia zeznania jest najczęściej informacja PIT-8C, którą inwestor otrzymuje od biura maklerskiego lub funduszu inwestycyjnego. Dokument ten zawiera szczegółowe zestawienie przychodów i kosztów uzyskanych w danym roku.

Co istotne, obowiązek złożenia deklaracji PIT-38 istnieje również w sytuacji, gdy inwestor poniósł stratę. PIT od zysków kapitałowych należy złożyć w urzędzie skarbowym pomiędzy 15 lutego a 30 kwietnia roku, który następuje po roku podatkowym.

Zmiany w rozliczeniach PIT od zysków kapitałowych

Od 1 stycznia 2024 roku weszły w życie istotne zmiany dotyczące rozliczania podatku od zysków kapitałowych, szczególnie w kontekście funduszy inwestycyjnych. Do końca 2023 roku podatek od dochodów z tytułu udziału w funduszach kapitałowych był pobierany przez fundusz, który pełnił rolę płatnika. Inwestor otrzymywał kwotę pomniejszoną o należny podatek. Nowe przepisy ustawy o PIT zniosły ten mechanizm. Obecnie to podatnik musi samodzielnie rozliczyć podatek od zysków z funduszy. Fundusz po zakończeniu roku przekaże inwestorowi informację PIT-8C, na podstawie której należy wypełnić i złożyć PIT-38.

Kolejną nowością wprowadzoną w 2024 roku jest możliwość kompensowania dochodów i strat z różnych inwestycji kapitałowych w ramach jednego rozliczenia rocznego. Oznacza to, że podatnik może łączyć przychody i koszty z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych oraz z tytułu udziału w funduszach kapitałowych. Taka konsolidacja pozwala na pomniejszenie sumy dochodów o sumę poniesionych strat w ramach tych inwestycji, co może przełożyć się na niższy podatek do zapłaty.

Jak prawidłowo rozliczyć stratę z inwestycji kapitałowych?

Podatnik, który w danym roku podatkowym poniósł stratę ze źródła przychodów, jakim są kapitały pieniężne, ma prawo do jej rozliczenia w kolejnych latach. Wysokość straty można odliczyć od dochodu uzyskanego z tego samego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych. Istnieją jednak limity:

• w jednym roku można odliczyć maksymalnie 50% kwoty poniesionej straty. Aby móc skorzystać z tej możliwości, konieczne jest wykazanie straty w zeznaniu PIT-38 składanym za rok, w którym została poniesiona;
• przepisy ustawy o PIT przewidują również alternatywny sposób rozliczenia straty. Podatnik może jednorazowo obniżyć dochód uzyskany z tego samego źródła w jednym z najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu lat podatkowych o kwotę nieprzekraczającą 5 000 000 zł. Jeśli kwota straty jest wyższa, nieodliczona część podlega rozliczeniu w pozostałych latach tego pięcioletniego okresu, z zachowaniem zasady, że w żadnym roku odliczenie nie może przekroczyć 50% pierwotnej wysokości straty.

Te przychody są zwolnione od podatku

Nie wszystkie dochody kapitałowe podlegają opodatkowaniu – przepisy przewidują pewne zwolnienia. Najważniejsze dotyczy dochodu uzyskanego z umorzenia, odkupienia, wykupienia lub innego rodzaju unicestwienia jednostek uczestnictwa w funduszu kapitałowym. Warunkiem skorzystania z tego zwolnienia jest fakt, że dochód jest wypłacany na podstawie umowy zawartej lub zapisów dokonanych przed 1 grudnia 2001 roku.

Należy jednak pamiętać, że ulga ta nie obejmuje dochodów z programów oszczędnościowych z funduszem kapitałowym, jeśli wpłaty do funduszu miały miejsce już po wspomnianej dacie. Chyba że są one objęte innymi zwolnieniami, określonymi w art. 21 ust. 58 lub 59 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Istotne jest, że przychodów, które nie podlegają opodatkowaniu, nie wykazuje się w rocznym zeznaniu podatkowym.

Źródła:

• https://www.podatki.gov.pl/pit/rozliczenie-ze-zbycia-jednostek-uczestnictwa-w-funduszach-kapitalowych/
• https://www.podatki.gov.pl/pit/twoj-e-pit/pit-38-za-2024/
• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-dochodowy-od-osob-prawnych-16794608/art-7-b